बागमती प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि ल्याएको बजेटमा आफ्नै नीति तथा बजेट विनियोजन मापदण्ड उल्लङ्घन गर्दै साना तथा टुक्रे आयोजनामा ठूलो मात्रामा बजेट छुट्याएको पाइएको छ। प्रदेश सरकारले सार्वजनिक गरेको बजेट पुस्तिकाअनुसार १० लाखदेखि २० लाख रुपैयाँसम्मका सयौँ साना योजना समावेश गरिएका छन्। जबकि प्रदेश सरकारले निर्धारण गरेको बजेट विनियोजन मापदण्डमा भौतिक पूर्वाधारतर्फ न्यूनतम ५० लाख रुपैयाँ तथा सामाजिक, आर्थिक र पर्यटकीय पूर्वाधारतर्फ न्यूनतम ३० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। यसरी आफ्नै निर्देशिका विपरीत साना र टुक्रे योजनामा बजेट केन्द्रित गरिएपछि प्रदेश सरकारको बजेट कार्यान्वयन क्षमता र विकास योजनाको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ।

विज्ञहरूले साना–साना योजनामा बजेट बाँडफाँट गर्दा स्रोतको प्रभावकारी उपयोग नहुने र दीर्घकालीन विकासमा अपेक्षित उपलब्धि हासिल गर्न कठिन हुने बताएका छन्। यद्यपि प्रदेश सरकारले भने यसलाई आवश्यकताका आधारमा गरिएको निर्णय भएको दाबी गरेको छ। आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री प्रभात तामाङले विगतका वर्षहरूको तुलनामा योजनाको सङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा घटाइएको बताउँदै केही साना बजेटका योजना अधुरा आयोजना सम्पन्न गर्नका लागि समावेश गरिएको स्पष्ट पारे। “अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा योजनाको सङ्ख्या घटाइएको छ। अधुरा रहेका आयोजनालाई पूर्णता दिन केही साना बजेटका योजना राख्नुपरेको हो,” मन्त्री तामाङको भनाइ छ। बजेटमा समावेश भएका यस्ता साना योजनाले प्रदेश सरकारले घोषणा गरेको योजना एकीकरण र बजेटको प्रभावकारी उपयोग सम्बन्धी नीतिमाथि नै प्रश्न उठाएको छ। आगामी दिनमा बजेट कार्यान्वयन र विकास आयोजनाको प्रगतिले सरकारको दाबी र आलोचनाबीचको वास्तविकता स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मुख्य बुँदाहरू:

भौतिक पूर्वाधारमा न्यूनतम ५० लाख रुपैयाँ बजेटको मापदण्ड।

सामाजिक, आर्थिक तथा पर्यटकीय पूर्वाधारमा न्यूनतम ३० लाख रुपैयाँ विनियोजनको व्यवस्था।

बजेट पुस्तिकामा १०–२० लाख रुपैयाँका सयौँ योजना समावेश।

सरकारमाथि आफ्नै नीति उल्लङ्घन गरेको आरोप।

मन्त्री प्रभात तामाङको बचाउ— अधुरा आयोजना पूरा गर्न साना योजना राखिएको दाबी।