अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी २८ देखि इरानविरुद्ध सुरु गरेको सैन्य कारबाही लामो समयसम्म तानिँदै जाँदा अमेरिकी सेनामाथि परेको मानवीय क्षतिको तथ्यांक पनि लगातार बढ्दै गएको छ। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन)को पछिल्लो अद्यावधिक तथ्यांकअनुसार युद्ध सुरु भएयता १८ जना अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको छ भने ७५७ जना घाइते भएका छन्। पेन्टागनको तथ्यांकमा पछिल्लो पटक गरिएको संशोधनले अमेरिकी सेनाको क्षति यसअघि सार्वजनिक गरिएको भन्दा निकै बढी देखाएको हो। पछिल्लो अद्यावधिकमा मात्रै ५० भन्दा बढी नयाँ घाइते सैनिकका घटना थपिएका छन्। यससँगै इरान युद्धमा घाइते अमेरिकी सैनिकको संख्या ७५० नाघेको हो । फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सैन्य हमला सुरु गरेपछि मध्यपूर्वमा तनाव तीव्र बनेको थियो। त्यसयता अमेरिकी सैन्य आधार तथा क्षेत्रीय संरचनाहरूलाई लक्षित गरी इरानतर्फबाट समेत मिसाइल र ड्रोन आक्रमण भएका छन्।

युद्धको प्रारम्भिक चरणमा अमेरिकी सेनाको क्षति तुलनात्मक रूपमा सीमित देखिए पनि पछिल्ला महिनामा संघर्ष पुनः चर्किएसँगै घाइतेको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको हो। यसअघि जुलाईमा पेन्टागनको तथ्यांकमा ६२४ जना घाइते देखिएको थियो। अमेरिकी सेनाका लागि यो क्षति केवल मृत्यु र घाइतेको संख्यामा सीमित छैन। लामो समयदेखि मध्यपूर्वमा तैनाथ सैनिक, निरन्तर हवाई तथा मिसाइल आक्रमण, सैन्य आधारमाथिको जोखिम र बढ्दो परिचालनले अमेरिकी सैन्य स्रोत तथा तयारीमाथि समेत दबाब बढाइरहेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ। पेन्टागनले सार्वजनिक गर्ने सैन्य क्षतिको तथ्यांकमा पछिल्ला महिनामा पटक–पटक परिवर्तन देखिएको छ। जुलाईमा केही अमेरिकी सैनिकको मृत्यु र सयौँ घाइतेलाई ‘Overseas Operations’ नामक छुट्टै वर्गमा राखिएपछि वास्तविक युद्ध क्षतिको हिसाबबारे प्रश्न उठेको थियो। त्यसबेला पेन्टागनले तथ्यांकमा आएको परिवर्तनलाई ‘डेटा डिस्रप्सन’सँग जोडेको थियो।

त्यसकारण पछिल्लो ७५७ घाइतेको तथ्यांक सार्वजनिक हुनु केवल संख्या बढेको विषय मात्र नभई अमेरिकी सरकारले युद्धको वास्तविक मानवीय मूल्य कसरी अभिलेख गरिरहेको छ भन्ने विषयमा पनि महत्वपूर्ण बन्न पुगेको छ। यता अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप भइरहेका कूटनीतिक सम्पर्कमा पनि ठोस प्रगति हुन सकेको छैन। युद्धविराम र वार्ताका प्रयासबीच पनि क्षेत्रीय तनाव पूर्ण रूपमा अन्त्य हुन सकेको छैन। विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुज वरपरको तनावले युद्धको प्रभाव मध्यपूर्वको सुरक्षाबाट बाहिर विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिसम्म फैलिन सक्ने जोखिम बढाएको छ। अमेरिकी पक्षले इरानमाथि दबाब कायम राख्ने नीति अघि बढाइरहेको छ भने युद्ध अन्त्यका लागि कूटनीतिक बाटो खोज्ने प्रयास पनि जारी छ।

इरान युद्ध सुरु भएको करिब आधा वर्षपछि सार्वजनिक भएको यो तथ्यांकले अमेरिकी सैन्य अभियानको मानवीय लागतबारे नयाँ बहस जन्माउने देखिन्छ। १८ अमेरिकी सैनिकको मृत्यु र ७५७ जना घाइते हुनु युद्धलाई केवल मिसाइल, विमान र सैन्य कारबाहीको हिसाबले मात्र हेर्न नसकिने संकेत हो। अमेरिका र इरानबीच कूटनीतिक समाधानको बाटो अझै स्पष्ट नभएको अवस्थामा युद्ध थप लम्बिए अमेरिकी सेनाको क्षति कति बढ्ने हो भन्ने प्रश्न पनि गम्भीर बनेको छ। युद्ध अन्त्यका लागि वार्ता सफल हुन्छ वा मध्यपूर्व पुनः सैन्य टकरावको अर्को चरणमा प्रवेश गर्छ—आगामी दिनमा यही प्रश्नले अमेरिकी विदेश तथा सुरक्षा नीतिको दिशा निर्धारण गर्नेछ। हालका तथ्यांकले भने एउटा कुरा स्पष्ट पारेका छन्—इरान युद्धको मानवीय मूल्य अमेरिकाका लागि पनि अपेक्षाभन्दा गम्भीर बन्दै गएको छ।