बागलुङ — सडकमा जथाभावी घुम्ने छाडा कुकुरको संख्या बढ्दै जाँदा त्यसबाट उत्पन्न समस्या समाधान गर्न बागलुङमा नयाँ र व्यवस्थित पहल सुरु गरिएको छ। छाडा कुकुरको संरक्षण, उपचार तथा व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्यले करिब एक करोड रुपैयाँको लगानीमा ‘डग होस्टेल’ निर्माण गरिएको हो। सडकमा रहेका कुकुरका कारण सर्वसाधारणलाई हुने असहजता, दुर्घटनाको जोखिम तथा कुकुरको स्वास्थ्य र सुरक्षासँग जोडिएका समस्यालाई ध्यानमा राख्दै निर्माण गरिएको यस होस्टेलले छाडा कुकुर व्यवस्थापनमा दीर्घकालीन समाधानको आधार तयार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। हाल उक्त डग होस्टेलमा ३० वटा कुकुर राखिएका छन्। होस्टेलको संरचना भने एकपटकमा ५० वटासम्म कुकुर राख्न सकिने क्षमताको रहेको बताइएको छ। यसले सडकमा रहेका थप कुकुरलाई क्रमशः उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा राख्न सकिने व्यवस्था मिलाएको छ।

डग होस्टेलमा कुकुरलाई केवल आश्रय दिने मात्र नभई उनीहरूको स्वास्थ्य र नियमित रेखदेखलाई समेत प्राथमिकता दिइएको छ। यहाँ रहेका कुकुरको रेखदेख, उपचार, खोप तथा आवश्यक औषधि निःशुल्क उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको छ। सडकमा घाइते वा बिरामी अवस्थामा भेटिने कुकुरलाई उपचारको पहुँचमा ल्याउनुका साथै सुरक्षित वातावरणमा राखिने भएकाले यो अभियान पशु कल्याणका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ। छाडा कुकुर व्यवस्थापनका लागि सडकबाट कुकुर हटाउने मात्र पर्याप्त नहुने भएकाले उनीहरूको स्वास्थ्य, संरक्षण र उचित व्यवस्थापनलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ। यही पक्षलाई सम्बोधन गर्ने प्रयासका रूपमा डग होस्टेललाई हेरिएको छ।

विशेषगरी सडकमा कुकुरको संख्या बढ्दै जाने क्रमलाई व्यवस्थित गर्न उद्धार, उपचार, खोप, संरक्षण र आवश्यक व्यवस्थापनलाई एउटै संरचनामार्फत अघि बढाउने प्रयासले स्थानीय तहमा नयाँ उदाहरण प्रस्तुत गर्न सक्ने देखिन्छ। एक करोड रुपैयाँको लगानीमा तयार भएको यो संरचना प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन हुन सकेमा बागलुङका सडकमा देखिने छाडा कुकुरको समस्या कम गर्नुका साथै पशु संरक्षणको क्षेत्रमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। अब भने चुनौती डग होस्टेल निर्माणमा मात्र सीमित नरही यसको नियमित सञ्चालन, क्षमताको पूर्ण उपयोग र दीर्घकालीन व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउनु हुनेछ। स्थानीय समुदाय, पशु अधिकारकर्मी तथा सम्बन्धित निकायबीच सहकार्य हुन सकेमा बागलुङको यो पहल छाडा कुकुर व्यवस्थापनको दिगो नमुना बन्न सक्ने सम्भावना छ।