बेइजिङ — चीनमा आयोजित दोस्रो विश्व ह्युमनोइड रोबोट खेलकुद प्रतियोगितामा एक ह्युमनोइड रोबोटले मानव धावकको १०० मिटर दौडको विश्व कीर्तिमानभन्दा पनि छिटो दौडिएर विश्वभर चर्चा बटुलेको छ। बेइजिङ ह्युमनोइड रोबोट इनोभेसन सेन्टरले विकास गरेको ‘टियानगङ अल्ट्रा’ ले १०० मिटर दूरी ९.३९ सेकेन्डमा पूरा गरेको हो। यो समय जमैकाका महान धावक उसेन बोल्टले सन् २००९ मा कायम गरेको ९.५८ सेकेन्डको मानव विश्व कीर्तिमानभन्दा ०.१९ सेकेन्ड कम हो। दौडको सुरुवाती चरणमा पछि परेको टियानगङ अल्ट्राले अन्तिमतिर तीव्र गति बढाउँदै प्रतिस्पर्धी रोबोट ‘लाइटनिङ’लाई उछिनेको थियो। लाइटनिङले पनि ९.४७ सेकेन्डमा दौड पूरा गर्दै बोल्टको मानव कीर्तिमानभन्दा कम समय निकालेको थियो।

यो उपलब्धि रोबोट प्रविधिमा भएको तीव्र विकासको उदाहरणसमेत बनेको छ। अघिल्लो वर्षको प्रतियोगितामा टियानगङ अल्ट्राले १०० मिटर दूरी पूरा गर्न २१.५० सेकेन्ड लगाएको थियो। एक वर्षमै त्यसलाई ९.३९ सेकेन्डमा झारिनुले ह्युमनोइड रोबोटको गति र नियन्त्रण क्षमतामा भएको ठूलो सुधार देखाएको छ। यद्यपि रोबोटले समयका हिसाबले मानव विश्व कीर्तिमानलाई पछाडि पारे पनि यसलाई आधिकारिक मानव एथलेटिक्स कीर्तिमानसँग प्रत्यक्ष तुलना गर्न मिल्दैन। रोबोट प्रतियोगिताका नियम, संरचना र दौडका अवस्था मानव एथलेटिक्सका आधिकारिक नियमसँग फरक छन्। बेइजिङमा भइरहेको प्रतियोगितामा दौडसँगै फुटबल, नृत्य तथा औद्योगिक कामसँग सम्बन्धित विभिन्न विधासमेत समावेश छन्। यस वर्षको प्रतियोगितामा १६ देशका ६६६ टोलीका २ हजार ५६ रोबोट सहभागी छन् र कुल ५१ विधामा प्रतिस्पर्धा भइरहेको छ।

रोबोटको गति रेकर्डले दर्शकलाई आकर्षित गरे पनि प्रतियोगिताको मुख्य उद्देश्य केवल दौड जित्नु मात्र होइन। वास्तविक संसारमा आवश्यक पर्ने वस्तु पहिचान, सूक्ष्म काम, औद्योगिक संयोजन तथा विभिन्न उपकरणसँग काम गर्ने क्षमता परीक्षण गर्नु पनि प्रतियोगिताको महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ। चीनले ह्युमनोइड रोबोटलाई भविष्यको रणनीतिक उद्योगका रूपमा अघि बढाइरहेको छ। उत्पादन, उद्योग, लजिस्टिक्स तथा अन्य क्षेत्रमा प्रयोग गर्न सकिने रोबोट विकासमा तीव्र लगानी भइरहेका बेला बेइजिङको यो प्रतियोगिताले चीनको रोबोटिक्स क्षेत्रमा भइरहेको प्रगतिलाई विश्वसामु प्रदर्शन गर्ने महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा समेत काम गरेको छ। मानवले बनाएको रोबोटले मानवकै विश्व कीर्तिमानलाई चुनौती दिन थालेको यो घटनाले भविष्यको प्रविधि कति तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको छ भन्ने संकेत दिएको छ। 